akty notarialne

Akt notarialny to czynność zajmująca niejako centralne miejsce wśród czynności notarialnych. Jej specyfika polega między innymi na tym, że może być sporządzona wyłącznie przez notariusza (wyjątkiem od tej zasady jest możliwość sporządzenia aktu przez konsula polskiego za granicą po uzyskaniu przez niego pisemnego upoważnienia Ministra Sprawiedliwości wydanego na wniosek Ministra Spraw Zagranicznych), podczas gdy pozostałe czynności mogą być w pewnych sytuacjach dokonane przez inne podmioty, np.: protest z powodu niezapłacenia może sporządzić urząd pocztowy, poświadczać podpisy na niektórych dokumentach mogą banki lub przewodniczący zarządu gminy w miejscowości, w której nie ma kancelarii notarialnej.

Akt notarialny jest jedną ze szczególnych form czynności prawnej. Sporządzany jest dla udokumentowania czynności prawnej lub zdarzenia prawnego, jeżeli ustawa zastrzega taką formę lub taka jest wola stron. Jeżeli przepis zastrzega dla czynności prawnej formę aktu notarialnego, jest to forma pod rygorem nieważności (ad solemnitatem) - jej niezachowanie powoduje nieważność czynności prawnej. Elementy konieczne aktu notarialnego określa art. 92 prawa o notariacie.

Akt notarialny można podzielić na pięć zasadniczych części:

• komparycję (obejmującą miejsce i datę zawarcia aktu oraz dane stron i sposób stwierdzenia ich tożsamości);
• treść aktu;
• część dotyczącą podatków, opłaty skarbowej i taksy notarialnej;
• stwierdzenie o odczytaniu, przyjęciu i podpisaniu aktu;
• podpisy osób stawających i notariusza.

Oryginały aktów notarialnych przechowywane są przez notariusza, który je sporządził, przez okres pięciu lat. W tym czasie nie można ich wydawać poza kancelarię. Po upływie pięcioletniego okresu oryginały przekazywane są do archiwum ksiąg wieczystych właściwego sądu rejonowego.

Ustawa zastrzega formę aktu notarialnego między innymi dla:

• oświadczenia woli osoby nie mogącej czytać (art. 80 k.c.),
• umowy zobowiązującej do przeniesienia własności nieruchomości i umowy przenoszącej własność w wykonaniu istniejącego zobowiązania (art. 158 k.c.),
• oświadczenia o zrzeczeniu się własności nieruchomości (art. 179 k.c.),
• umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, o przedłużenie użytkowania wieczystego i umowy przenoszącej użytkowa-nie wieczyste (art. 234, 236 § 3 i 237 k.c.),
• oświadczenia właściciela nieruchomości o ustanowieniu na niej ograniczonego prawa rzeczowego (art. 245 § 2 kc),
• oświadczenia o wykonaniu prawa odkupu lub prawa pierwokupu w stosunku do nieruchomości (art. 593 § 2 i 597 § 2 k.c.)
• oświadczenia darczyńcy w umowie darowizny (art. 890 k.c.),
• umowy o dział spadku obejmującego nieruchomość (art. 1037 § 2 k.c.),
• umowy o zrzeczenie się dziedziczenia (art. 1048 k.c.),
• umowy zbycia spadku (art. 1052 § 3 k.c.),
• umowy zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu (art. 223 § 5 prawa spółdzielczego),
• umowy spółki komandytowej (art. 145 k.h.),
• umowy lub aktu założycielskiego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 162 § 1 k.h.),
• protokołu zawierającego uchwałę o zmianie umowy spółki z o. o. (art. 254 § 2 k.h. w związku z art. 104 § 4 prawa o notariacie),
• aktu zawiązania i statutu spółki akcyjnej ( art. 314 k.h.),
• protokołu zawierającego uchwałę walnego zgromadzenia spółki akcyjnej (art. 412 k.h. w związku z art. 104 § 4 prawa o notariacie),
• oświadczenia woli o ustanowieniu fundacji (art. 3 ust. 1 ustawy o fundacjach),
• oświadczenia woli o założeniu uczelni niepaństwowej (art. 16 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym),
• umowy majątkowej małżeńskiej (art. 47 § 1 k.r.o.),
• umowy lub oświadczenia o ustanowieniu odrębnej własności lokalu (art. 7 ust. 2 ustawy o własności lokali),
• pełnomocnictwa do dokonania czynności prawnej, dla której wymagana jest forma aktu notarialnego (art. 99 § 1 k.c.),
• zgody osoby trzeciej na dokonanie czynności, dla której wymagana jest forma aktu notarialnego (art. 63 § 2 k.c.),
• umowy rolnika z następcą oraz umowy zawartej w celu wykonania tej umowy (art. 85 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników), - oświadczenia dłużnika o poddaniu się egzekucji (art. 777 § 1 pkt 4 i 5 k.p.c.),
• statutu towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych (art. 23a ustawy o działalności ubezpieczeniowej w związku z art. 308 k.h.),
• pełnomocnictwa na podstawie art. 31 ust. 4 prawa bankowego.